Vậy cái hay của biểu đồ này là gì?
Bạn chỉ cần dóng vị trí các chấm sang trục. Chấm cao hơn hay nằm xa hơn là giá trị khác. [1]
Mình dùng loại này để xếp hạng hoặc so sánh các mức trên một thang số, đặc biệt khi khác biệt nhỏ. Nhưng bạn nhớ kiểm tra mình đang đo cái gì, bằng đơn vị nào nha. Một hình đẹp mà không kiểm lại được số thì chưa đủ để mình tin.
Bạn nhìn vào đâu trước?
Bạn nhìn kỹ hình một chút nè. Mỗi chấm có vị trí trên trục định lượng; khoảng cách giữa các chấm có ý nghĩa số học. [1]
Để bạn dễ hình dung, mình thử đọc ví dụ cụ thể: Huyện C là nơi cần được chú ý nhất trong ví dụ. Cứ mở bảng số bên dưới hình nếu bạn muốn dò lại từng mốc.
Để mình lấy ba ví dụ cho bạn coi
Bạn kéo xuống từ ví dụ dễ nhất tới ví dụ có điểm cần chú ý nha. Cả ba bộ số liệu đều do Nodbits giả lập, không phải chuyện có thật. Trục, hình, nhãn và bảng bên dưới lấy từ cùng bộ số để bạn kiểm lại. Riêng bản đồ chỉ là lược đồ minh họa. Bảng số còn giúp người không nhìn rõ hình tiếp cận dữ liệu [3].
Tỷ lệ tiêm chủng theo huyện · Mình coi ví dụ dễ nhất trước
Bạn nhìn trục, nhãn và những giá trị chính nha
Tỷ lệ tiêm chủng theo huyện · Giờ đổi bộ số một chút
Bạn thử so với ví dụ đầu xem điều gì thay đổi
Tỷ lệ tiêm chủng theo huyện · Có một chỗ khác thường nè
Bạn tìm điểm mình đánh dấu trước, rồi đọc lại bảng số
Có chỗ nào dễ hiểu lầm không?
Chỗ dễ nhầm nhất là đây, bạn: Nếu không thể đọc nhãn từng dòng, biểu đồ mất ưu điểm; chấm không tự mang ý nghĩa kích thước. [2]
Nếu một biểu đồ đẹp mà bạn phải đọc cả trang hướng dẫn mới hiểu, mình nên thử cách đơn giản hơn. Đơn vị, chú giải và số gốc cần có đủ để người xem tự kiểm tra, không phải tin lời mình.
Mình lấy kiến thức từ đâu?
Mình ghi nguồn ngay đây để bạn tiện mở ra kiểm tra. Nodbits dùng những tài liệu này để đối chiếu cách đọc, cách dùng và giới hạn, rồi tự viết phần giải thích tiếng Việt; không chép hình hoặc bài từ nguồn ngoài.
- The Data Visualisation Catalogue · Chart Selection Guide
Phân loại hình và cách lựa chọn. Website bên ngoài, xem tại nguồn để kiểm tra nội dung và ngày cập nhật.
- Datawrapper · How to create a bar chart
Trục và so sánh danh mục. Website bên ngoài, xem tại nguồn để kiểm tra nội dung và ngày cập nhật.
- W3C WAI · Complex Images
Mô tả thay thế và bảng dữ liệu. Website bên ngoài, xem tại nguồn để kiểm tra nội dung và ngày cập nhật.