Vậy cái hay của biểu đồ này là gì?
Biến kích thước chấm thành bong bóng. Tâm cho biết hai biến, diện tích vòng tròn gợi mức độ của biến thứ ba. [1]
Bạn dùng loại này khi cần xem quan hệ X–Y và thêm một biến số thứ ba thông qua kích thước vòng tròn. Nhưng bạn nhớ kiểm tra mình đang đo cái gì, bằng đơn vị nào nha. Một hình đẹp mà không kiểm lại được số thì chưa đủ để mình tin.
Bạn nhìn vào đâu trước?
Bạn nhìn kỹ hình một chút nè. Tâm tròn mã hóa hai tọa độ; diện tích của tròn phải tương ứng biến thứ ba nếu dữ liệu dương. [1]
Để bạn dễ hình dung, mình thử đọc ví dụ cụ thể: Hai trục cho hai đại lượng, diện tích bong bóng mã hóa dân số. Cứ mở bảng số bên dưới hình nếu bạn muốn dò lại từng mốc.
Để mình lấy ba ví dụ cho bạn coi
Bạn kéo xuống từ ví dụ dễ nhất tới ví dụ có điểm cần chú ý nha. Cả ba bộ số liệu đều do Nodbits giả lập, không phải chuyện có thật. Trục, hình, nhãn và bảng bên dưới lấy từ cùng bộ số để bạn kiểm lại. Riêng bản đồ chỉ là lược đồ minh họa. Bảng số còn giúp người không nhìn rõ hình tiếp cận dữ liệu [3].
Dân số, thu nhập và tuổi · Mình coi ví dụ dễ nhất trước
Bạn nhìn trục, nhãn và những giá trị chính nha
Dân số, thu nhập và tuổi · Giờ đổi bộ số một chút
Bạn thử so với ví dụ đầu xem điều gì thay đổi
Dân số, thu nhập và tuổi · Có một chỗ khác thường nè
Bạn tìm điểm mình đánh dấu trước, rồi đọc lại bảng số
Có chỗ nào dễ hiểu lầm không?
Chỗ dễ nhầm nhất là đây, bạn: Đừng mã hóa giá trị thứ ba bằng bán kính vì diện tích sẽ tăng theo bình phương và dễ đánh lừa. [2]
Nếu một biểu đồ đẹp mà bạn phải đọc cả trang hướng dẫn mới hiểu, mình nên thử cách đơn giản hơn. Đơn vị, chú giải và số gốc cần có đủ để người xem tự kiểm tra, không phải tin lời mình.
Mình lấy kiến thức từ đâu?
Mình ghi nguồn ngay đây để bạn tiện mở ra kiểm tra. Nodbits dùng những tài liệu này để đối chiếu cách đọc, cách dùng và giới hạn, rồi tự viết phần giải thích tiếng Việt; không chép hình hoặc bài từ nguồn ngoài.
- The Data Visualisation Catalogue · Chart reference (Biểu đồ bong bóng)
Trang tham khảo riêng về cấu tạo và phạm vi dùng loại biểu đồ này. Website bên ngoài, xem tại nguồn để kiểm tra nội dung và ngày cập nhật.
- Datawrapper · How to create a scatter plot
Phân tán và tương quan. Website bên ngoài, xem tại nguồn để kiểm tra nội dung và ngày cập nhật.
- W3C WAI · Complex Images
Mô tả thay thế và bảng dữ liệu. Website bên ngoài, xem tại nguồn để kiểm tra nội dung và ngày cập nhật.