NÊN NGƯỜI
Xu hướng & thời gian · 14 / 173

Biểu đồ đường thặng dư và thiếu hụt

Surplus / Deficit Filled Line

Khi số thực tế vượt hoặc thấp hơn mục tiêu, bạn muốn nhìn ngay những giai đoạn ấy không?

3 ví dụ để mình coi thử·Có số liệu đối chiếu·Để sẵn nguồn cho bạn
01 / Khái niệm

Vậy cái hay của biểu đồ này là gì?

Mình vẽ đường sai lệch quanh mốc 0 và tô hai phía bằng hai màu. Chỗ vượt chuẩn và hụt chuẩn hiện rõ theo thời gian. [1]

Mình vẽ đường sai lệch quanh mốc 0 và tô hai phía bằng hai màu. Chỗ vượt chuẩn và hụt chuẩn hiện rõ theo thời gian. Nhưng bạn nhớ kiểm tra mình đang đo cái gì, bằng đơn vị nào nha. Một hình đẹp mà không kiểm lại được số thì chưa đủ để mình tin.

02 / Cấu tạo

Bạn nhìn vào đâu trước?

Bạn nhìn kỹ hình một chút nè. Trục ngang là thời gian; khoảng cách có dấu từ đường 0 là phần dôi hoặc thiếu, không phải giá trị tuyệt đối. [1]

Để bạn dễ hình dung, mình thử đọc ví dụ cụ thể: Trục ngang là thời gian; khoảng cách có dấu từ đường 0 là phần dôi hoặc thiếu, không phải giá trị tuyệt đối. Cứ mở bảng số bên dưới hình nếu bạn muốn dò lại từng mốc.

03 / Minh họa bằng dữ liệu

Để mình lấy ba ví dụ cho bạn coi

Bạn kéo xuống từ ví dụ dễ nhất tới ví dụ có điểm cần chú ý nha. Cả ba bộ số liệu đều do Nodbits giả lập, không phải chuyện có thật. Trục, hình, nhãn và bảng bên dưới lấy từ cùng bộ số để bạn kiểm lại. Riêng bản đồ chỉ là lược đồ minh họa. Bảng số còn giúp người không nhìn rõ hình tiếp cận dữ liệu [3].

Ví dụ 01 / 03

Sai lệch so với mốc chuẩn · Mình xem cấu trúc cơ bản

Bắt đầu bằng cách đọc nhãn và thang đo

Sai lệch so với mốc chuẩnPhần trên 0 là dôi, phần dưới 0 là hụtđơn vị sai lệchM4: -16
Bạn nhìn điểm mình đánh dấu nè: M4: -16. Mấy con số trên hình đều lấy từ bảng bên cạnh.
Ví dụ 02 / 03

Sai lệch so với mốc chuẩn · Đổi dữ liệu, hình sẽ thay đổi

Bạn thử so các số với ví dụ đầu tiên

Sai lệch so với mốc chuẩnPhần trên 0 là dôi, phần dưới 0 là hụtđơn vị sai lệchM4: -13
Bạn nhìn điểm mình đánh dấu nè: M4: -13. Mấy con số trên hình đều lấy từ bảng bên cạnh.
Ví dụ 03 / 03

Sai lệch so với mốc chuẩn · Một trường hợp cần chú ý

Mình đánh dấu một điểm để đọc kỹ hơn

Sai lệch so với mốc chuẩnPhần trên 0 là dôi, phần dưới 0 là hụtđơn vị sai lệchM4: -10
Bạn nhìn điểm mình đánh dấu nè: M4: -10. Mấy con số trên hình đều lấy từ bảng bên cạnh.
04 / Điều dễ hiểu sai

Có chỗ nào dễ hiểu lầm không?

Chỗ dễ nhầm nhất là đây, bạn: Nếu muốn đọc mức thực tế thay vì sai lệch, phải công bố giá trị chuẩn và phép tính trừ. [2]

Nếu một biểu đồ đẹp mà bạn phải đọc cả trang hướng dẫn mới hiểu, mình nên thử cách đơn giản hơn. Đơn vị, chú giải và số gốc cần có đủ để người xem tự kiểm tra, không phải tin lời mình.

06 / Tài liệu và xuất xứ

Mình lấy kiến thức từ đâu?

Mình ghi nguồn ngay đây để bạn tiện mở ra kiểm tra. Nodbits dùng những tài liệu này để đối chiếu cách đọc, cách dùng và giới hạn, rồi tự viết phần giải thích tiếng Việt; không chép hình hoặc bài từ nguồn ngoài.

  1. Financial Times · Visual Vocabulary · Surplus / Deficit Filled Line

    Nguồn phân loại, cách sử dụng và giới hạn của Surplus / Deficit Filled Line. Website bên ngoài, xem tại nguồn để kiểm tra nội dung và ngày cập nhật.

  2. Datawrapper · A friendly guide to choosing a chart type

    Tình huống, lựa chọn và giới hạn. Website bên ngoài, xem tại nguồn để kiểm tra nội dung và ngày cập nhật.

  3. W3C WAI · Complex Images

    Mô tả thay thế và bảng dữ liệu. Website bên ngoài, xem tại nguồn để kiểm tra nội dung và ngày cập nhật.

Còn số liệu trong ba ví dụ? Đó là dữ liệu giả lập do Nên Người tự tạo trong mã nguồn Nên Người; không phải dữ liệu thực, không lấy từ các liên kết trên. Kiểm tra nguồn: 19/11/2026.